Viết về chuyện viết,

Trong suốt thời đi học, mình luôn thích đọc, thích viết và luôn nghĩ rằng mình thích học Văn, hiển nhiên một bộ môn kết hợp việc đọc & viết. Mình không có thành tích nào to tát, đáng kể với môn học này, thi điểm không cao, không học lớp chuyên, không thi học sinh giỏi, không trúng giải gì bao giờ… Nếu có gì có thể tự tin & tự hào mà nói thì chỉ là mình đã học môn này rất nhiệt tình, rất thật lòng. Ít nhất là mình đã nghĩ vậy.

Mình có một vài kỷ niệm với môn Văn, cả vui, buồn cười, cả cay đắng. Vài chuyện vui hiếm hoi có thể kể tới như là mình từng có vài bài tập làm văn mà cô giáo thích quá, không chỉ cho đọc ở lớp mình mà còn mang cho cả tổ văn xem và đọc ở cả những lớp khác. Hay là một thằng bạn mình – đứa căm thù môn văn với tất cả nhiệt huyết tuổi trẻ, đứa từng tuyên bố rằng thi tốt nghiệp xong nó sẽ đốt sách văn rồi đái vào đấy; mà thi ĐH nó được 7đ (hay 7.5 gì đấy) văn, mình được có 6.5đ. Nó cười muốn tắc thở. Chuyện cay đắng thì mình đã viết nguyên mấy bài blog rồi đấy.

Hồi cấp 2, có lần chọn học sinh đi thi học sinh giỏi văn, mới vòng trường thôi (rồi mới lọc dần thi các cấp cao hơn). Ngày đó thì điểm văn mình không tệ, không phải cao nhất lớp nhưng cũng luôn trên 8 phẩy & có những bài hay được đọc trước lớp. Cô văn chọn tất cả từ những bạn điểm cao nhất lớp, những bạn cô rất quý cho tới cả những bạn ghét môn văn & điểm làng nhàng, trừ mình ra. Tất nhiên, lớp mình chẳng đứa nào qua được vòng trường. Nếu mình đi thi chắc… cũng trượt thôi, nhưng ngày đó mình đã rất thắc mắc tại sao cô không chọn mình, cô đã chọn theo tiêu chí gì? Mà mình quá shock và tự ái để xung phong xin đi thi (vòng trường không giới hạn số học sinh tham gia, các lớp cử bao nhiêu bạn đi cũng được).

Read More »

Trong lúc viết fanfic,

Mấy hôm nọ mình vừa viết xong bài báo về fanfic, fanfiction: của fan, do fan & vì fan (đọc ở đây). Đây là bài mình đã dành nhiều tâm huyết, cảm thấy muốn tri ân đôi chút cho cộng đồng fanfic mình đã tham gia rất nhiều năm qua. Không phải lúc nào mình cũng đọc fanfic, nhưng mình đã bắt đầu đọc từ những năm cấp 3 tới giờ.

Mình đã viết thử một fanfic trước khi bắt tay vào viết bài báo, kiểu phương pháp Autoethnography ấy. Mình từng vẽ fanart không ít, nhưng đây là lần đầu tiên viết fanfic. Quả thật là khá vui, chẳng trách nhiều người hứng thú tham gia vào hoạt động này như vậy. Cảm giác rất khác so với khi mình sáng tác để xuất bản. Gần như không có áp lực gì, mình tự tha thứ cho tất cả sai lỗi khi viết, không tự censor bản thân. Một điểm mình nghĩ có nhiều ảnh hưởng tới tâm lý là sự nặc danh khi sáng tác fanfic. Khi mình sáng tác kiếm sống, danh tính của mình là thật, người ta có thể biết mặt mình mà chửi luôn :)))) , ít nhất thì vd như biên tập viên, NXB, toà soạn… biết mình là ai, biết cả thông tin cá nhân của mình luôn (hợp đồng đó các bác :)) ). Nhưng khi mình viết fanfic, mình có thể giữ chuyện đó cho riêng bản thân. Mình có thể đăng tải fanfic đó lên và không ai trên thế giới này biết đó là tác phẩm của mình (tất nhiên hacker đào sâu ra chắc vẫn mò được thôi, nhưng ai mà rảnh thế với một fanfic vô hại & tầm thường như này). Đó là một cảm giác hết sức thư thái!

Read More »

Đừng bao giờ vẽ free! (mà ko phải để tặng)

Tự dưng hôm nay mình nhớ lại một chuyện xảy ra từ hồi xa lắc. Hồi đó mình xem được một bài chia sẻ của một bạn youtuber nọ, rất nổi. Bạn ấy nói về những bí kíp khi làm freelancer. Nhìn chung nội dung chia sẻ ổn, cũng hợp lý, thực tế. Chỉ duy có một lời khuyên đặc biệt dành cho dân thiết kế, vẽ vời là mình không đồng tình. Bạn ấy khuyên làm các sản phẩm miễn phí như một hình thức phát mẫu thử (sample), có thể là tặng những người nổi tiếng để chờ cơ hội được họ quảng cáo miễn phí cho.

Mình vào comment góp ý mỗi chi tiết đó. Và mình có kết luận rằng, các bạn làm sáng tạo/ thiết kế nói chung, khi các bạn còn kém, còn non kinh nghiệm thì lấy giá rẻ, đừng bao giờ làm miễn phí. Việc đó không giúp các bạn có thêm khách hàng đâu. Có rất nhiều cách khác để show cho khách hàng sample sản phẩm của bạn. Ngành sáng tạo, thiết kế nói chung có đặc thù riêng, khác với… bạn bán một loại bim bim chẳng hạn. Bạn có thể dễ dàng lấy một hai miếng bim bim cho người ta ăn thử thì chất lượng miếng bim bim đó không đổi. Nhưng làm sản phẩm thiết kế hay vẽ vời thì không thế. Bạn sample thiết kế một cái logo như thế nào? Một nửa hình symbol à? 🙂 Đa số khách hàng đều không có chuyên môn, làm sao bạn có thể kỳ vọng họ nhìn và tưởng tượng ra được chất lượng sản phẩm của bạn khi đưa một mẫu sketch nháp?! Làm sản phẩm hoàn thiện còn chưa ăn ai 🙂 .

Read More »

Xây dựng nhân vật 101 (p2)

Xây dựng nhân vật 101 (p1)

3. Đặc điểm tính cách

Nhân vật này là con người như thế nào: sôi nổi hay trầm lắng, nóng nảy hay điềm tĩnh, hiền lành hay ác độc, ngây thơ hay trải đời, vui tính hay khô khan… Hãy cho nhân vật một vài quan điểm, niềm tin.

Lưu ý: tất cả những phân tích này mình dựa trên bản manga gốc. Anime chuyển thể có thể thay đổi chi tiết.

a. Mỗi nhân vật nên có 4-5 gạch đầu dòng các nét tính cách chủ đạo rõ ràng.
Vd: Hinata Shoyo – không khí chung là nhiều năng lượng, thu hút. Niềm tin: có ước mơ phải theo đuổi đến cùng, nỗ lực hết sức sẽ đạt được.
– Tích cực/ vui vẻ
– Ngây thơ/ hơi ngốc
– Quyết tâm/ bền bỉ

b. Nên có những nét tính cách đối lập nhau (cả xấu & tốt).
Con người rất hiếm khi chỉ A hoặc chỉ B, luôn có các mặt đối lập nhưng thống nhất trong một cá thể. Thêm vài sự đối lập sẽ khiến nhân vật có lớp lang, thú vị hơn, không một chiều, dễ tạo sự đồng cảm.
Vd: Hinata thường nói năng, hành xử ngốc nghếch nhưng lại cũng là đứa suy nghĩ sâu sắc, có EQ cao. Sự ngây thơ thường gây cảm giác suy nghĩ đơn giản, chưa trải sự đời. Như việc ai cũng coi cái biệt danh “Đức vua” của Kageyama là một sự mỉa mai, một vết nhơ, nhưng Hinata nhận ra rằng chúng ta có thể “ôm lấy” cái vấp váp đó và biến nó thành điểm mạnh, thành niềm tự hào.

Hoặc chi tiết mình thích vcl, thằng Tsukishima bảo ơ nhìn mặt Kageyama tưởng thông minh :)))). Hoá ra chỉ là sinh vật đơn bào thôi ạ!

Read More »

Xây dựng nhân vật 101 (p1)

Mình đã từng viết về việc xây dựng nhân vật (cụ thể là động lực) trong bài này. Hôm nay mình sẽ viết thêm một chút nữa, vẫn là những gì mình học được (từ nhiều nguồn).

Để tạo dựng một nhân vật sinh động, đáng tin, đa chiều, có một mô hình tương đối dễ áp dụng: nhân vật 3D. Ba khía cạnh cơ bản để cấu thành một nhân vật gồm có:

1. Đặc điểm hình thức

(hình dáng, ngoại hình, visual nhận diện)

Những đặc điểm như: cao, thấp, béo, gầy, già, trẻ, màu da, độ tuổi, kiểu tóc, phong cách, trang phục, mặt mũi, tay chân có tật gì… Nói chung, tất cả mọi thứ để người đọc/ người xem nhận ra nhân vật của bạn.

Nhưng trước khi đi sâu vào từng tiểu tiết liệt kê ở trên, nhân vật cần có dáng hình khái quát dễ nhận diện & đặc trưng. Trên thực tế, con người thường nhớ nhất hình dáng khái quát – hay silhouette & pose của nhân vật. Ví dụ như:

Read More »

NHIỆM VỤ KHÓ LẮM LUÔN,

Hôm qua mình xem Pitch meeting (một series hài hước trên youtube về cuộc đối thoại giả tưởng giữa biên kịch và nhà sản xuất) về loạt phim Mission: Impossible, cậu ý có đùa rằng ê sao mày không đặt tên phim là Mission: Very Difficult? Mình cười ngất.

Rồi mình nghĩ, nếu dịch sang tiếng Việt chắc cũng buồn cười không kém. Tên gốc loạt phim đã được dịch tốt, mình nghĩ vậy, Điệp vụ bất khả thi, nghe rất có không khí hành động mà cũng chuẩn nghĩa. Giờ có thể biến thành:

Điệp vụ rất khó
– Điệp vụ cực khó
– Điệp vụ khó cực
– Điệp vụ khó thế
– Điệp vụ khó lắm
– Điệp vụ khó lắm luôn
– Điệp vụ khó ơi là khó

Chỉ một từ “very” tiếng Anh nhưng tiếng Việt thì có cả đống cách diễn đạt phong phú. Mà rõ ràng mỗi cách diễn đạt lại tạo một cảm giác, không khí, cá tính khác nhau. “Rất khó” nghe trung tính và tương đối nghiêm túc so với “khó cực” hay không gây cảm giác than vãn như “khó lắm”.

Read More »

Chiều client không khổ đau,

Lâu lắm rồi mình không viết bài blog nào mới. Mình bận rộn quay cuồng quá. Thời gian nghỉ mình chỉ muốn ngủ, không còn có thôi thúc muốn viết về cái gì nữa.

Nhân dịp mình vẫn đang chạy deadline hộc bơ, và mình viết trong lúc nghỉ giải lao (khỏi việc vẽ), mình muốn chia sẻ đôi chút về kinh nghiệm làm việc với khách hàng Việt Nam. Cũng vô tình là gần đây mình bắt gặp nhiều chia sẻ (hay than thở) của các bạn hoạ sĩ trên FB của mình. Tất cả những gì các bạn “kêu than” mình đều rất hiểu, đều đã từng trải qua. Vậy làm sao để làm việc bớt khổ hơn?

Mình bắt đầu vẽ kiếm được tiền chính thức từ hồi năm 2 ĐH, tức là cách đây đã 12 năm rồi, cũng đã gặp đủ loại khách hàng khác nhau. Mình cũng đi từ tình trạng gặp nhiều khó khăn trong giao tiếp với khách, cãi nhau tay đôi với khách cũng có luôn, bị quỵt tiền cũng không ít. Hiện tại mình đã “đắc đạo” đến được level “đã chết ở trong lòng“, là dù gặp khách hàng hãm đến mấy thì lòng cũng không nổi sóng.

Dưới đây là một vài đúc rút của mình, sau rất rất rất nhiều sai lầm và vấp ngã, qua hơn một thập kỷ vẽ để kiếm sống (“thập kỷ” nghe ghê dã man luôn):

Read More »

Freelance liệu có “free”?

Mình vừa đọc một bài về đời sống freelance trên một trang báo. Nghe sợ quá toàn điều tiêu cực: nào là thu nhập sụt giảm, mất khả năng thăng tiến, mất cơ hội học hỏi, mất các mối quan hệ, không có chế độ đãi ngộ, cảm thấy lạc lõng… Đọc xong muốn bật khóc.

Với một người đã làm freelance, rồi đi làm cty, rồi lại về lại làm freelance, cũng như có dự định tiếp tục freelance trong thời gian tới, mình có vài phản biện. Đây là trải nghiệm cá nhân của mình. Đầu tiên, phải khẳng định rằng freelance không dành cho tất cả mọi người. Tương tự như việc làm cty cũng vậy. Hãy suy nghĩ và chuẩn bị kỹ nếu bạn lựa chọn phương án lao động này. Mình dám chọn freelance vì mình có ba thứ:

1- Một khoản tiền tiết kiệm tương đối. Đây 100% là tiền tích luỹ nhiều năm của mình từ trước khi kết hôn. Không phải tiền chồng mình, không phải tiền bố mẹ cho.

2- Mình có bảo hiểm y tế gia đình. Hệ thống bảo hiểm y tế của Nhật khá tốt. Mình được hưởng bảo hiểm y như chồng mình đi làm cty. Nếu bạn chưa có chồng để… ăn theo như mình, hãy chủ động tự mua bảo hiểm cá nhân nhé.

3- Có kế hoạch hoặc mục tiêu nghề nghiệp cụ thể. Vd mục tiêu của mình khi freelance là được xuất bản (để bán, không phải tài trợ từ thiện như mình vẫn làm trước giờ) tác phẩm riêng và mở một cửa hàng bán đồ (mình vẽ) nho nhỏ.

Read More »

Truyện cổ tích, đọc hay bỏ?

Hôm nọ mình vừa đọc được một bài viết nói về những phê phán xung quanh truyện cổ tích. Đây là chủ đề khá thú vị!

Những gì được dẫn ra trong bài viết, lẫn một số comment của độc giả, mình thấy đều xuất phát từ việc chưa hiểu chính xác về truyện cổ tích lẫn giá trị của chúng. Những gì mình muốn nói quá dài để dành cho một comment, nên mình phải biên hẳn bài này đây.

TRUYỆN CỔ TÍCH LÀ GÌ? CHÚNG ĐẾN TỪ ĐÂU?

Người viết đã quá chủ quan rằng bản thân lẫn người đọc ai cũng hiểu rõ truyện cổ tích là cái gì. Trước nhất, cần phải đưa ra một định nghĩa về truyện cổ tích. Dưới đây là định nghĩa từ sách ngữ văn của Việt Nam:

Truyện cổ tích là những truyện truyền miệng dân gian kể lại những câu chuyện tưởng tượng xoay quanh một số nhân vật quen thuộc như nhân vật tài giỏi , nhân vật dũng sĩ, người mồ côi, người em út, người con riêng, người nghèo khổ, người có hình dạng xấu xí, người thông minh, người ngốc nghếch và cả những câu chuyện kể về các con vật nói năng và hoạt động như con người.

Căn cứ vào nhân vật chính và tính chất sự việc được kể lại, có thể chia truyện cổ tích ra làm 3 loại :Truyện cổ tích về loài vật, truyện cổ tích thần kỳ, truyện cổ tích thế tục (cổ tích sinh hoạt).

Read More »

Vài tips xây dựng bản thảo,

Mình vốn không thích đọc thơ cho lắm, thành thật là như vậy. Thi thoảng mới đọc thôi. Nhưng vô tình mình rất có duyên làm bản thảo thơ. Trước mình đã giúp biên tập tập thơ đầu tay Lấp kín một lặng im của Lu, gần đây nhất là cuốn Cơm nhà nói chung là êm của Nhược Lạc. Ngoài ra mình từng làm một tập thơ thiếu nhi song ngữ tên là Cô gái trên trăng – The girl on the moon của tác giả trẻ-con (lúc đó mới học lớp 3) Bông An. Thế đã là quá nhiều cho một đứa không đọc thơ mấy 🙂 .

Bối cảnh của những bản thảo này thì hơi khác nhau một chút. Ví dụ cuốn của Nhược Lạc, mình giúp khâu biên tập bản thảo trước khi gửi đến “chào hàng” các NXB. Bản thảo của Nhược Lạc đã được NXB duyệt xuất bản với thời gian nhanh chóng mặt – 2 ngày (thông thường khâu duyệt bản thảo có thể mất hàng tháng trời, như cuốn đầu tay của Lu đã mất tới gần nửa năm), và cũng mới được chính thức phát hành toàn quốc cách đây mấy hôm.

Vậy nên hôm nay mình muốn chia sẻ một chút kinh nghiệm về việc xây dựng bản thảo cũng như đi pitch bản thảo với NXB ra sao cho khả năng thành công cao nhất. Lưu ý là mình chỉ giúp bản thảo của Nhược Lạc trước khi được NXB chấp nhận, mình chưa được cầm trên tay bản in cuối cùng nên có thể sẽ có những khác biệt qua khâu biên tập, chỉnh lý của NXB. Bài này mình tập trung vào việc tăng khả năng thành công cho bản thảo được nhận thôi nha.

Read More »