Quý bà góc nhà,

Có một post mình đã đăng từ hồi vẫn còn đang học trường tiếng:

okusan

Chữ (trong từ 奥さん – okusan, để gọi vợ của người khác) có nghĩa đen là {trong cùng}, hồi trước ông thầy Nhật mình kể do ngày xưa mấy bà vợ hay phải ngồi trong góc sâu nhất, xa nhất 🙂 (cũng là ám chỉ căn bếp – gian sâu cùng, ở góc trong nhà). Sau gọi thành quý cô trong góc 🙂. Xét về khoản này Nhật thua xa Việt Nam nhá. VN gọi vợ là “NHÀ TÔI” – là nguyên cái nhà đấy, ấm áp thân thương quan trọng vl luôn.

Từ khi sang Nhật mình bắt đầu được gọi bằng danh từ okusan, ngay cả khi đến nhà bạn của chồng chơi, người ta cũng sẽ xưng hô với mình bằng danh từ này. Hay khi được hỏi nghề nghiệp, nhiều khi người ta sẽ mặc định cho mình luôn là okusan (tương đương với nghề nội trợ ở nhà).

Và mình cực kỳ ghét bị gọi là okusan. Mình ghét nói chuyện trực tiếp mà người ta bỏ qua luôn việc hỏi tên mình là gì. Ngay cả mấy nước phương Tây, các bà vợ có thể được xưng hô bằng danh Mrs + họ của chồng. Nhưng trong tiếng Việt, chúng ta vẫn sẽ hỏi tên nhau. Khi kể chuyện với một người thứ ba, chúng ta có thể nói là vợ của anh A/ người yêu anh B, nhưng khi nói chuyện trực tiếp với nhau vẫn phải xưng hô chị/em, gọi họ bằng tên chứ ko thể: “vợ của anh A ơi, chị làm ở đâu?” Đúng không? Nghe rất thiếu tự nhiên, trong tiếng Việt chúng ta không nói chuyện như vậy. 

Không biết đây có phải là một trong những legacy hiếm hoi từ chế độ mẫu hệ ngày xưa của Việt Nam không, nhưng rõ ràng chị em Việt đang được hưởng lợi từ điều này. Chúng ta không phải đổi sang họ chồng, chúng ta không bị đổi danh xưng thành Okusan hay Mrs. nào đó. Mình là thuỳ, lấy chồng xong mình vẫn là thuỳ (vì sao mình không viết hoa tên riêng của mình thì xin để dành một post khác). Tại sao chuyện này quan trọng (với mình)? Mình nghĩ chuyện có gia đình, hay thêm trách nhiệm mới (cũng như niềm vui, hạnh phúc mới – để cho tích cực mình sẽ viết vậy) không đồng nghĩa với việc chúng ta phải từ bỏ danh tính của mình, từ những thứ nhỏ bé và riêng tư nhất như cái tên cha mẹ đặt cho.

Xuyên suốt những câu chuyện lịch sử, qua những đau thương của chế độ nô lệ hay phát xít, diệt chủng, có một điểm chung của những tội ác kia là: điều đầu tiên họ làm là tước đi danh tính của nạn nhân. Họ vô danh, họ được đánh số, khiến họ bớt giống người hơn, họ gần với con vật, đồ vật hơn. Cái tên không chỉ để xác định danh tính, đó còn là cầu nối cảm xúc đầu tiên. Khi bạn nuôi thú cưng, bạn đặt tên cho chúng. Bạn có cảm thấy con thú cưng đó trở thành một phần gia đình mình hơn chưa? Gọi nó là Xu xu, Tô tô… rõ ràng là thân thương hơn rất nhiều gọi… này chó, này mèo.

Có bạn nào đọc Cuộc đời của Pi chưa? Cuộc đời của Pi thay đổi từ khi cậu khiến cả lớp, cả trường phải nhớ được cái tên của mình. Khi cậu còn chưa là ai cả, chưa làm được gì to tát cho đời.

Tất nhiên việc bị gọi là okusan không trầm trọng như nô lệ :))))))), nhưng nó luôn gây cảm giác vô cùng xa lạ và đôi chút vô hình với mình. Mình không thích việc định nghĩa bản thân bằng quan hệ với một người khác, ngay cả khi đó là chồng hay con. Chắc chắn mình sẽ không trở thành Mẹ Cam Mẹ Quýt nào hết. Mình biết có những người phụ nữ chọn việc làm mẹ, làm vợ là sự nghiệp vĩ đại nhất cuộc đời, họ hạnh phúc làm Mẹ Cam Mẹ Quýt. Và chuyện đó hoàn toàn ổn. Nhưng với mình vậy sẽ không bao giờ là đủ. Con nuôi lớn cũng đến lúc chúng tách xa mình. Chúng nó sẽ phải có gia đình riêng, cuộc sống riêng. Phụ nữ nên có thế giới riêng của họ – bên cạnh thế giới có chồng con, có đam mê riêng, nghề nghiệp, mơ ước riêng. Và cả cái tên riêng của họ nữa.

Vậy nên, nguyên tắc trong giao tiếp của mình luôn là hỏi tên người kia đầu tiên.

4 thoughts on “Quý bà góc nhà,

  1. trời ơi chuẩn luôn ấy ạ, trong khi chồng toàn được gọi bằng những từ nghe rất kêu như 主人 chủ nhân hay 旦那 người chu cấp tiền, em kiểu ủa 😟

    Like

    • để thay đổi những quan niệm ăn sâu vào văn hoá thế này phải đi từ những cái nhỏ nhặt như cái tên gọi :))))

      Liked by 1 person

      • em nghĩ là cũng khó, người Nhật không quá để ý đến mấy cái tên gọi này đâu ạ, có thể do mình là người nước ngoài học tiếng nên sẽ để ý hơn? :)) anw, em rất mong đợi bài viết chia sẻ góc nhìn của chị về con người Nhật Bản cũng như sự khác biệt văn hoá giữa hai nước ạ 😊

        Like

      • chị cũng nghĩ đấy là văn hoá của ng ta, phần nào mình cũng phải tôn trọng ^^ nhưng ví dụ là bạn bè thì chị sẽ chủ động giới thiệu tên để họ biết mà gọi ;)))

        Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s